De bewijslast bij het zogenoemde ‘adviseursverweer’

Op 19 december 2025 oordeelde de Hoge Raad in een fiscale boetezaak over de bewijslast bij het verweer dat de belastingplichtige had mogen vertrouwen op zijn adviseur.[1] Het is de belastingplichtige die aannemelijk dient te maken dat hij in de samenwerking met zijn adviseur de vereiste zorg heeft betracht.[2]

De inspecteur dient alle bestanddelen van het beboetbare feit te bewijzen.[3] De zwaarte van die bewijslast is ‘overtuigend aantonen’.[4] De inspecteur mag daarbij gebruikmaken van bewijsvermoedens, de bewijsmaatstaf voor de gronden van het vermoeden is eveneens ‘overtuigend aantonen’.[5] Het is daarna aan de belastingplichtige om die vermoedens te ontzenuwen. Daarvoor geldt als bewijsmaatstaf: ‘aannemelijk maken’.

In fiscale boete- en strafzaken mag de belastingplichtige in beginsel vertrouwen op de juistheid van een door zijn adviseur opgestelde aangifte, mits hij:

• de adviseur voor deskundig mocht houden en niet aan diens zorgvuldige taakuitoefening hoefde te twijfelen en
• zelf de zorg heeft betracht die redelijkerwijs van hem kan worden verwacht in de samenwerking met zijn adviseur.[6]

De zorgvuldige samenwerking vereist in ieder geval de tijdige verstrekking van alle informatie waarvan de belastingplichtige in redelijkheid mocht aannemen dat die voor het opstellen van die aangifte van belang was.[7] De Hoge Raad merkt nu op dat ook de gemaakte afspraken en de daaruit voortvloeiende verwachtingen over en weer, bijvoorbeeld over het tijdstip en de wijze van aanleveren van de door de adviseur verzochte informatie en overige informatie waarvan de belastingplichtige weet of in redelijkheid moet aannemen dat die voor het opstellen van de aangifte van belang is, daaronder vallen.[8] Laat de belastingplichtige desondanks na om de bedoelde informatie tijdig te verstrekken, dan mag hij niet vertrouwen op de juistheid van de aangifte.[9]

In de onderhavige zaak had de inspecteur gesteld dat de belastingplichtige facturen met BTW aan afnemers had uitgereikt, maar deze niet in kopie aan de adviseur had verstrekt die de aangiften BTW verzorgde. Ook had de inspecteur stellingen aangevoerd waaruit volgde dat de belastingplichtige wist dat deze informatie nodig was voor het opstellen van de aangiften omzetbelasting. De belastingplichtige voerde een ‘adviseursverweer’.

De Hoge Raad overwoog dat de belastingplichtige die stelt dat hij mocht vertrouwen op de juistheid van de door zijn adviseur opgestelde aangifte, feiten dient te stellen en bij betwisting aannemelijk moet maken dat hij de vereiste zorg heeft betracht.[10] In casu betekent dit dat de belastingplichtige aannemelijk moet maken dat hij de facturen wél tijdig aan de adviseur heeft verstrekt.

[1] HR 19 december 2025, ECLI:NL:HR:2025:1961.

[2] HR 19 december 2025, ECLI:NL:HR:2025:1961, ro. 4.2.4., tweede volzin.

[3] Zie bijvoorbeeld HR 15 april 2011, ECLI:NL:HR:2011:BN6324, ro. 4.8.3. en de daar aangehaalde jurisprudentie van EHRM.

[4] HR 8 april 2022, ECLI:NL:HR:2022:526 en HR 13 januari 2023, ECLI:NL:HR:2023:26, ro. 3.8.2.

[5] HR 18 juli 2025, ECLI:NL:HR:2025:1063, ro. 5.3.2.

[6] HR 1 december 2006, ECLI:NL:HR:2006:AU7741, ro. 3.6 en HR 13 februari 2009, ECLI:NL:HR:2009:BH2586, ro. 3.4.1.

[7] HR 13 januari 2023, ECLI:NL:HR:2023:26, ro. 3.8.1.

[8] HR 19 december 2025, ECLI:NL:HR:2025:1961, ro. 4.2.3.

[9] HR 19 december 2025, ECLI:N:HR:2025:1961, ro. 4.2.4. eerste volzin.

[10] HR 19 december 2025, ECLI:NL:HR:2025:1961, ro. 4.2.4., tweede volzin.